Đảo Devon – “Sao Hỏa thu nhỏ” kỳ bí giữa vùng Bắc Cực Canada

Giữa vùng Bắc Cực hoang sơ của Canada, Devon Island nổi tiếng như một “Sao Hỏa thu nhỏ” trên Trái Đất. Với cảnh quan khô cằn, đá sỏi và khí hậu khắc nghiệt, hòn đảo không người ở này mang diện mạo gần giống với bề mặt của hành tinh đỏ, khiến nơi đây trở thành địa điểm nghiên cứu đặc biệt của nhiều nhà khoa học và cũng là điểm đến đầy bí ẩn đối với những ai yêu thích khám phá.

Devon Island được xem là hòn đảo không có người ở lớn nhất trên Trái Đất, nằm giữa vùng biển băng giá của vịnh Baffin Bay thuộc khu vực Qikiqtaaluk Region của lãnh thổ Nunavut. Hòn đảo này là một phần của quần đảo Bắc Cực Canada và giữ nhiều vị trí đáng chú ý: lớn thứ hai trong Queen Elizabeth Islands, lớn thứ sáu của Canada và đứng thứ 27 trong số các đảo lớn nhất thế giới. Chính sự rộng lớn, hoang sơ và hầu như không có dấu chân con người đã khiến Devon trở thành một trong những vùng đất bí ẩn và độc đáo nhất của Canada.

Hòn đảo có diện tích khoảng 55.247km², kéo dài khoảng 514km và rộng gần 160km. Địa hình của Devon chủ yếu hình thành từ đá phiến tiền Cambri, cùng các lớp bột kết và đá phiến sét từ kỷ Đại Cổ Sinh, tạo nên cảnh quan khô cằn và gồ ghề đặc trưng. Phần phía tây của đảo nằm ở độ cao khoảng 600m, sau đó địa hình dần nâng lên về phía đông và đạt tới 1.920m ở những khu vực cao nhất. Khí hậu tại đây vô cùng khắc nghiệt, với nhiệt độ trung bình năm khoảng -16°C, còn mùa đông có thể xuống tới -50°C. Khoảng một phần ba phía đông của đảo được bao phủ vĩnh viễn bởi một lớp băng dày từ 500-700m, tạo nên khung cảnh lạnh giá gần như ngoài hành tinh. Trên đảo còn xuất hiện một số dãy núi nhỏ như: Treuter Range, Haddington Range và Cunningham Range, góp phần tạo nên địa hình hiểm trở và hoang dã.

Hòn đảo Devon lần đầu được người Châu Âu phát hiện vào năm 1616 bởi hai nhà thám hiểm William Baffin và Robert Bylot. Ban đầu nó được đặt tên là “North Devon”, theo tên vùng Devon ở Anh, nhưng đến thế kỷ XIX tên gọi được rút gọn thành “Devon Island” như ngày nay. Trong suốt nhiều thế kỷ sau đó, nơi đây hầu như không có cư dân sinh sống lâu dài do điều kiện khí hậu khắc nghiệt.

Đã có những nỗ lực hiếm hoi nhằm định cư trên đảo. Năm 1934, khoảng 53 gia đình người Inuit được chuyển đến đây với hy vọng xây dựng một cộng đồng mới. Tuy nhiên, thời tiết khắc nghiệt, nguồn thực phẩm khan hiếm và môi trường sống khắc nghiệt khiến họ phải rời đảo chỉ sau hai năm, vào 1936. Một nhóm người khác tiếp tục thử vận may vào những năm 1940, nhưng cuối cùng cũng phải từ bỏ kế hoạch định cư và rời đi vào thập niên 1950. Từ đó đến nay, Devon Island hoàn toàn không có cư dân thường trú; chỉ còn lại những tàn tích của các công trình cũ như dấu vết của những nỗ lực định cư thất bại trong quá khứ.

Mặc dù không có con người sinh sống, Devon vẫn tồn tại một hệ sinh thái đặc biệt thích nghi với môi trường khắc nghiệt. Mùa sinh trưởng trên đảo cực kỳ ngắn, chỉ khoảng 40-55 ngày mỗi năm, với nhiệt độ mùa hè hiếm khi vượt quá 2-8°C. Điều này khiến thảm thực vật rất thưa thớt, chủ yếu là rêu, địa y và một số loài cỏ chịu lạnh. Động vật không xương sống tại đây có vòng đời đặc biệt dài: có loài phải mất 2-9 năm để hoàn thành vòng đời, trong khi ở những môi trường ấm áp hơn quá trình này chỉ kéo dài vài tuần hoặc một năm. Lượng mưa trên đảo rất ít và ánh nắng mặt trời hiếm khi đủ mạnh để làm ấm bề mặt đất, khiến sự sống nơi đây trở nên vô cùng mong manh.

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Devon Island chính là Haughton Crater, một hố thiên thạch khổng lồ được các nhà địa chất ước tính hình thành cách đây khoảng 23 triệu năm. Vụ va chạm với sức công phá tương đương 100 triệu kiloton đã tạo ra miệng hố có đường kính khoảng 20km. Do địa hình và cấu trúc địa chất tại đây tương tự nhiều hố thiên thạch trên các hành tinh khác, đặc biệt là Mars, khu vực này đã trở thành địa điểm nghiên cứu quan trọng cho các chương trình khoa học không gian.

Các nhà khoa học và kỹ sư thường sử dụng khu vực quanh hố Haughton để thử nghiệm robot thám hiểm, xe địa hình và các thiết bị phục vụ cho sứ mệnh không gian. Địa hình bên ngoài hố gồm nhiều khối đất gồ ghề bị chia cắt bởi các rãnh nhỏ, trông rất giống những hình ảnh bề mặt Sao Hỏa được gửi về từ các tàu thăm dò. Chính vì vậy, nơi đây thường được gọi là “Sao Hỏa thu nhỏ trên Trái Đất” và được xem là môi trường huấn luyện lý tưởng cho các phi hành gia trước khi thực hiện các chuyến thám hiểm hành tinh.

Điều thú vị là Devon Island gần như không có cơ sở hạ tầng hiện đại. Việc liên lạc tại đây vô cùng khó khăn do thiếu bản đồ chi tiết và các trạm thu phát tín hiệu. Tuy nhiên, chính sự biệt lập này lại trở thành lợi thế trong nghiên cứu khoa học, giúp các phi hành gia và nhà khoa học trải nghiệm những điều kiện gần giống với việc sinh tồn trong không gian xa xôi.

Dù phần lớn Devon mang vẻ ngoài khô cằn và lạnh giá, vẫn tồn tại một vài khu vực có sự sống phong phú hơn. Điển hình là Truelove Lowland, vùng đất thấp nằm ở bờ Đông Bắc của đảo. Nhờ địa hình trũng và khả năng giữ nước tốt, nơi đây có thảm thực vật xanh hiếm hoi giữa vùng Bắc Cực. Những bãi rêu và cỏ này trở thành nguồn thức ăn cho bọ xạ hương, đồng thời thu hút các loài động vật lớn như hải mã và gấu Bắc Cực đến sinh sống.

Một khu vực khác cũng nổi tiếng về sự sống là Cape Vera, nơi được xem là một trong những thuộc địa chim biển lớn của Bắc Cực. Nhờ vị trí gần bờ biển và điều kiện khí hậu tương đối dễ chịu hơn, Cape Vera trở thành môi trường sinh sống của nhiều loài chim biển, tạo nên khung cảnh hoàn toàn khác biệt so với phần lớn hòn đảo khắc nghiệt.

Ngày nay, dù gần như không có cư dân sinh sống, Devon Island vẫn thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà thám hiểm và những du khách đam mê phiêu lưu từ khắp nơi trên thế giới. Với địa hình khô cằn, đá sỏi trải dài và khung cảnh lạnh giá giống bề mặt của Mars, hòn đảo này mang đến cảm giác như đang bước vào một hành tinh khác ngay trên Trái Đất. Chính vẻ đẹp hoang sơ, bí ẩn cùng bầu không khí gần như ngoài hành tinh đã biến Devon trở thành một trong những điểm đến độc đáo nhất của Canada, nơi khoa học, thiên nhiên và trí tưởng tượng về vũ trụ hòa quyện trong một khung cảnh kỳ vĩ.

Hãy Book Tour Canada của chúng tôi để khám phá những vùng đất kỳ lạ và trải nghiệm hành trình du lịch đầy ấn tượng tại “xứ sở lá phong”!