Tranh cãi đề xuất du khách nước ngoài phải chứng minh tài chính khi đến Bali (Indonesia)

Thống đốc Bali cho rằng đề xuất mới về việc yêu cầu khách du lịch quốc tế khai báo tình hình tài chính là một bước đi cần thiết nhằm sàng lọc dòng khách chi tiêu thấp, hướng tới mô hình “du lịch chất lượng” mà chính quyền hòn đảo này theo đuổi trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, ngay từ khi được công bố, đề xuất đã làm dấy lên nhiều tranh luận, bởi việc thực thi trên thực tế có thể vấp phải không ít rào cản pháp lý cũng như những thách thức trong quản lý.

Tháng 1 vừa qua, chính quyền đảo Bali (Indonesia) đưa ra đề xuất yêu cầu du khách quốc tế khi nhập cảnh phải chứng minh tình hình tài chính trong vòng ba tháng gần nhất. Đây được xem là động thái cứng rắn nhất từ trước đến nay của Bali nhằm hạn chế những du khách có ngân sách hạn hẹp, thường lưu trú dài ngày nhưng chi tiêu thấp, thậm chí phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật do thiếu khả năng tài chính. Song song đó, Bali kỳ vọng chính sách này sẽ giúp nâng tầm hình ảnh điểm đến, giảm áp lực lên hạ tầng và môi trường, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế bền vững hơn cho cộng đồng địa phương.

Theo Thống đốc Bali Wayan Koster, quy định trên sẽ được đưa vào Dự thảo Quy định khu vực về quản lý du lịch chất lượng, hiện đang trong giai đoạn hoàn thiện tại cơ quan lập pháp địa phương. Nếu được thông qua, du khách nước ngoài không chỉ phải chứng minh khả năng tài chính mà còn cần cung cấp lịch trình chi tiết, bao gồm thời gian lưu trú, địa điểm ở và các hoạt động dự kiến trong suốt chuyến đi. Mục tiêu, theo ông Koster, là để chính quyền có thể giám sát tốt hơn các hoạt động của du khách, tránh những trường hợp ở quá hạn, làm việc trái phép hoặc có hành vi gây rối trật tự.

Thống đốc Bali lập luận rằng biện pháp này không phải điều gì quá mới mẻ hay bất công. “Người dân Indonesia khi xin Visa đến nhiều quốc gia như Châu Âu, Mỹ hay Australia đều phải chứng minh tài chính và lịch trình chuyến đi. Bali chỉ đang áp dụng cách làm tương tự”, ông nói. Theo ông, khách du lịch đến Bali cần thực sự tôn trọng luật pháp, văn hóa địa phương, yêu mến hòn đảo và có đủ điều kiện tài chính để chi trả cho thời gian lưu trú đã lên kế hoạch. Bali không muốn tiếp tục chứng kiến những trường hợp du khách dự định ở 3 tuần nhưng chỉ có đủ tiền cho một tuần, sau đó rơi vào cảnh mắc kẹt và phát sinh các hành vi phạm pháp.

Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát cho rằng tính khả thi của đề xuất này vẫn là một dấu hỏi lớn. Một trong những rào cản lớn nhất nằm ở khía cạnh pháp lý, khi cơ quan xuất nhập cảnh tại Indonesia trực thuộc chính phủ trung ương ở Jakarta, không nằm trong thẩm quyền quản lý trực tiếp của chính quyền cấp tỉnh như Bali. Điều này đồng nghĩa với việc Bali khó có thể tự mình yêu cầu hoặc kiểm soát thông tin tài chính của du khách nếu không có sự chấp thuận từ chính phủ trung ương.

Dù vậy, ông Bali Wayan Koster khẳng định quy định có thể được áp dụng ngay trong năm nay nếu Nghị viện Bali thông qua, dù hiện chưa công bố mức tài chính tối thiểu mà khách du lịch cần chứng minh. Phát biểu này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của chính quyền địa phương trong việc tái định hình mô hình du lịch, đặc biệt trong bối cảnh Bali đang phải đối mặt với tình trạng quá tải du lịch.

Theo số liệu chính thức, Bali đã đón hơn 7 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, tăng 11% so với mức 6,3 triệu lượt năm 2024, đánh dấu con số cao nhất trong vòng một thập kỷ. Sự phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch mang lại nguồn thu lớn, nhưng đồng thời cũng làm trầm trọng thêm các vấn đề về môi trường, giao thông, rác thải và hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực của một bộ phận du khách.

Đề xuất yêu cầu chứng minh tài chính nhanh chóng gây tranh cãi, tương tự như lần Bali từng gợi ý cấm nền tảng cho thuê nhà ngắn hạn như Airbnb vào tháng 12/2025, nhưng sau đó bị Bộ Du lịch Indonesia bác bỏ. Điều này cho thấy không phải mọi sáng kiến của Bali đều nhận được sự đồng thuận từ chính quyền trung ương.

Dẫu vậy, kế hoạch này cũng nhận được sự ủng hộ từ một số chính trị gia cấp quốc gia. Bà Chusnunia Chalim, nghị sĩ Hạ viện Indonesia, bày tỏ mong muốn áp dụng chính sách tương tự trên toàn quốc, cho rằng đây là hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển du lịch chất lượng và bền vững mà Bộ Du lịch đang theo đuổi. “Chúng ta nên tránh những vị khách mang lại rắc rối thay vì lợi ích cho đất nước”, bà nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến lo ngại rằng quy định này có thể khiến khách du lịch cảm thấy e dè, thậm chí lựa chọn điểm đến khác, trong khi không giải quyết được các vấn đề cốt lõi mà du lịch Bali đang đối mặt. Ông I Wayan Suyadnya, giảng viên xã hội học tại Đại học Brawijaya, nhận định đây có thể là một chính sách vội vàng, thiếu sự phù hợp và dễ gây cảm giác không thoải mái cho du khách quốc tế. Theo ông, những biện pháp hiện nay của chính quyền Bali chưa chạm tới gốc rễ của các vấn đề phát triển du lịch trên đảo.

Ông I Wayan Suyadnya cho rằng đề xuất này phản ánh “mối quan hệ bất ổn” giữa Bali và chính quyền trung ương, khi nhiều nỗ lực của địa phương nhằm hạn chế quá tải du lịch lại không phù hợp với chính sách quốc gia. Bali cảm thấy mình đóng góp nguồn thu lớn từ du lịch nhưng không nhận được sự ưu tiên tương xứng, trong khi người dân trên đảo cũng có những lựa chọn chính trị khác biệt trong cuộc bầu cử quốc gia năm 2024.

Vị giảng viên này đồng tình rằng việc giám sát khách quốc tế là cần thiết, song nên thực hiện thông qua lực lượng xuất nhập cảnh tại sân bay – nơi có đủ thẩm quyền pháp lý. Tại đây, khách có thể được kiểm tra thông tin nơi lưu trú, thời gian ở lại. Nếu dữ liệu không được cập nhật hoặc có dấu hiệu lưu trú quá hạn, cơ quan chức năng có thể phối hợp với khách sạn hoặc đại sứ quán để xử lý kịp thời.

Theo ông Suyadnya, thay vì tập trung vào những chính sách gây tranh cãi, chính quyền Bali nên ưu tiên giải quyết các vấn đề cấp bách hơn như khủng hoảng rác thải, sự mất cân đối trong phát triển hạ tầng du lịch giữa Bắc và Nam Bali, hay tình trạng du khách ứng xử kém. Quan trọng hơn, các cộng đồng địa phương cần cùng nhau xây dựng một mô hình du lịch thực sự mang lại lợi ích lâu dài cho người dân. “Sau 50 năm phát triển du lịch, Bali đã thực sự thịnh vượng hơn hay chỉ có giới chủ đầu tư được hưởng lợi? Đây là lúc cần nhìn lại”, ông đặt vấn đề.

Cùng quan điểm, ông Agung Bagus Pratiksa Linggih, nghị sĩ Hội đồng lập pháp Bali, cho rằng quy định yêu cầu chứng minh tài chính sẽ trở nên “vô lý” nếu không có sự chấp thuận từ chính phủ trung ương. Ông nhấn mạnh rằng cơ quan xuất nhập cảnh thuộc thẩm quyền của Jakarta, và nếu không được cho phép, Bali không có quyền kiểm soát thông tin tài chính của khách du lịch.

Theo ông Agung Bagus Pratiksa Linggih, cách tiếp cận hiệu quả hơn là cải thiện hạ tầng, dịch vụ và chất lượng trải nghiệm để tự nhiên thu hút nhóm khách chi tiêu cao, thay vì áp dụng các biện pháp hành chính gây tranh cãi. “Du khách có thể nản lòng vì rác thải chất đống hay ùn tắc giao thông, chứ không chỉ vì thủ tục giấy tờ”, ông nói, đồng thời đề xuất những giải pháp ngắn hạn như cấm cho thuê lại bất động sản để hạn chế villa trái phép, hoặc tăng thuế khách sạn tại các khu du lịch nhằm đẩy giá phòng, qua đó sàng lọc phân khúc du khách.

Trong bối cảnh Bali đang tìm cách cân bằng giữa tăng trưởng du lịch và phát triển bền vững, đề xuất yêu cầu du khách chứng minh tài chính cho thấy nỗ lực mạnh mẽ của chính quyền địa phương trong việc tái định hình mô hình du lịch. Tuy nhiên, để chính sách này thực sự phát huy hiệu quả, Bali có lẽ cần nhiều hơn sự đồng thuận từ trung ương, cũng như những giải pháp toàn diện, dài hạn, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp mang tính kiểm soát ngắn hạn./.

Theo SCMP, News.com.au