Câu chuyện về người Viking – những người mở đường đến Canada

Hơn 1.000 năm trước, người Viking đã vượt Đại Tây Dương và đặt chân đến Canada, trước cả Christopher Columbus. Hành trình của họ là minh chứng cho tinh thần khám phá táo bạo và khát khao chinh phục những vùng đất mới.

Viking, còn được biết đến với tên gọi “Norsemen” hay “Norse”, là những cư dân cổ đại sinh sống tại vùng bán đảo Scandinavia – khu vực bao gồm các quốc gia ngày nay như Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Iceland và một phần Bắc Âu lân cận. Họ xuất hiện từ cuối thời kỳ đồ đá muộn và phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn lịch sử được gọi là “Thời đại Viking”, kéo dài từ khoảng cuối thế kỷ VIII đến giữa thế kỷ XI. Đây là một thời kỳ đặc biệt trong lịch sử Châu Âu, khi những con người đến từ phương Bắc lạnh giá đã mở rộng ảnh hưởng của mình ra khắp lục địa, thậm chí vượt xa khỏi những vùng đất quen thuộc, để lại dấu ấn sâu đậm trong cả lịch sử, văn hóa và địa lý thế giới.

Trong trí tưởng tượng của nhiều người hiện đại, Viking thường được khắc họa như những chiến binh dữ dội, đội mũ sắt, cầm rìu và xông pha trên biển. Tuy nhiên, hình ảnh đó chỉ phản ánh một phần nhỏ của họ. Thực tế, xã hội Viking là một cộng đồng đa dạng và phức tạp, trong đó chiến binh chỉ là một vai trò bên cạnh nông dân, thương nhân, thợ thủ công và nhà thám hiểm. Phần lớn thời gian, họ sống bằng nông nghiệp, chăn nuôi và đánh bắt cá, đặc biệt trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt của vùng Bắc Âu. Khi mùa đông đến, họ tích trữ lương thực, sửa chữa thuyền và chuẩn bị cho những chuyến đi xa vào mùa ấm.

Điểm làm nên sự khác biệt của người Viking chính là khả năng hàng hải vượt trội. Họ phát triển những con thuyền dài (longship) có thiết kế nhẹ, linh hoạt, có thể di chuyển nhanh trên biển lẫn sông. Nhờ đó, họ có thể thực hiện các chuyến đi xa hàng nghìn kilomet, tiếp cận nhiều vùng đất khác nhau, từ các bờ biển Châu Âu cho đến tận Bắc Đại Tây Dương. Những con thuyền này không chỉ phục vụ chiến tranh mà còn là công cụ giao thương, giúp họ kết nối với nhiều nền văn minh.

Trong thời kỳ hoàng kim, từ cuối thế kỷ VIII đến thế kỷ XI, người Viking đã mở rộng ảnh hưởng theo nhiều hướng khác nhau. Người Đan Mạch tiến xuống phía nam và tây, tấn công và định cư tại Anh, Ireland và vùng Francia, góp phần hình thành nhiều biến động lớn trong lịch sử Tây Âu. Người Na Uy lại hướng về phía bắc và tây, khám phá và định cư tại Scotland, quần đảo Orkney, Faroe, Iceland và thậm chí tiến đến Greenland – một trong những vùng đất lạnh giá nhất mà con người thời đó từng sinh sống lâu dài. Trong khi đó, người Thụy Điển lại di chuyển về phía đông, theo các tuyến sông lớn để đến vùng Rus cổ, giao thương với các nền văn minh Slav và thậm chí tiếp cận đến Đế chế Byzantine hùng mạnh.

Ngoài Châu Âu, một số ghi chép lịch sử và phát hiện khảo cổ còn cho thấy khả năng người Viking đã đặt chân đến vùng Bắc Mỹ, bao gồm khu vực ngày nay là Canada, từ rất sớm – hàng trăm năm trước nhiều nhà thám hiểm Châu Âu nổi tiếng. Những dấu tích tại L’Anse aux Meadows ở Newfoundland đã củng cố giả thuyết rằng họ từng hiện diện tại châu lục này, dù quy mô định cư không kéo dài. Điều này khiến Viking trở thành một trong những nhóm người Châu Âu đầu tiên tiếp cận Bắc Mỹ, mở ra những câu hỏi lớn về khả năng khám phá thế giới của con người thời cổ đại.

Về phương diện quân sự, người Viking nổi tiếng nhờ tính cơ động và chiến thuật tấn công bất ngờ. Những đội thuyền dài có thể chở hàng trăm chiến binh, di chuyển nhanh dọc theo bờ biển hoặc sông ngòi, giúp họ xuất hiện bất ngờ tại các khu vực mục tiêu. Họ thường tấn công nhanh, cướp bóc tài sản rồi rút lui trước khi đối phương kịp tổ chức phòng thủ. Vũ khí của họ chủ yếu gồm rìu chiến, giáo, khiên gỗ tròn và dao găm. Mũ sắt và áo giáp kim loại chỉ phổ biến ở tầng lớp giàu có hoặc thủ lĩnh. Sự kết hợp giữa tốc độ, yếu tố bất ngờ và kỹ năng chiến đấu đã khiến họ trở thành một trong những lực lượng đáng gờm nhất Châu Âu thời Trung Cổ.

Tuy nhiên, nhiều hình ảnh phổ biến về Viking ngày nay lại không hoàn toàn chính xác. Ví dụ như chiếc mũ có sừng thường thấy trong phim ảnh thực chất không có bằng chứng khảo cổ xác thực. Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là sản phẩm của nghệ thuật và tưởng tượng thế kỷ XIX, chứ không phản ánh thực tế lịch sử. Người Viking thật sự có trang phục đơn giản hơn, phù hợp với điều kiện khí hậu lạnh giá và đời sống lao động nặng nhọc.

Bên cạnh hình ảnh chiến binh, Viking còn là một xã hội có đời sống văn hóa và sinh hoạt phong phú. Họ rất chú trọng đến vệ sinh cá nhân – một điều khá tiến bộ so với nhiều dân tộc cùng thời. Các di chỉ khảo cổ đã tìm thấy lược, nhíp, dao cạo râu và các dụng cụ chăm sóc cơ thể khác. Người Viking cũng thường xuyên tắm rửa, thậm chí được ghi nhận là tắm hàng tuần, điều này khiến họ có tiêu chuẩn vệ sinh cao hơn nhiều khu vực Châu Âu Trung Cổ.

Trong xã hội Viking, phụ nữ cũng có vị trí quan trọng hơn so với nhiều nền văn hóa đương thời. Họ có quyền sở hữu tài sản, thừa kế, ly hôn và tham gia quản lý gia đình. Điều này cho thấy cấu trúc xã hội của họ không hoàn toàn chỉ mang tính quân sự mà còn có sự cân bằng nhất định về vai trò giới.

Đời sống kinh tế của người Viking chủ yếu dựa vào nông nghiệp và chăn nuôi. Khi không tham gia các chuyến đi biển, họ trồng các loại cây như lúa mạch, yến mạch, lúa mì đen và rau củ. Họ cũng nuôi gia súc như cừu, dê, lợn và bò trong các trang trại nhỏ. Ngoài ra, thương mại cũng đóng vai trò quan trọng, giúp họ trao đổi hàng hóa với nhiều khu vực khác nhau, từ bạc, vải vóc đến nô lệ và vật liệu quý.

Người Viking cũng có đời sống văn hóa tinh thần phong phú với hệ thống tín ngưỡng đa thần, thờ các vị thần như Odin, Thor và Freyja. Các câu chuyện thần thoại của họ được truyền miệng qua nhiều thế hệ, tạo nên một kho tàng văn hóa đồ sộ, sau này được ghi chép lại trong các sử thi Bắc Âu. Bên cạnh đó, họ còn phát triển hệ chữ “rune” – một hệ chữ khắc cổ được sử dụng trên đá, gỗ và kim loại để ghi lại thông điệp, sự kiện hoặc tưởng niệm.

Vào thời kỳ này, người Viking cũng rất thích trượt tuyết để đến được nhiều nơi và nó cũng là một hình thức giải trí của người dân. Nam giới Viking rất thích màu vàng. Vẻ đẹp lý tưởng trong văn hóa đối với nam giới dân tộc chiến binh này là mái tóc vàng. Người Viking hiếu chiến với cả chính mình. Trong thời đại của người Viking các bộ lạc của dân tộc chiến binh này thường xuyên cầm kiếm chống lại nhau khi không bị giặc ngoại xâm tấn công.

Người Viking cả nam lẫn nữ đều học võ từ rất nhỏ. Môn võ được yêu thích và là nền tảng chiến đấu của họ mang tên Glima. Ngay từ khi lên 6, 7 tuổi, trẻ em tại đây đã được dạy Glima. Nhờ đó, Viking luôn sở hữu một đội ngũ chiến binh mạnh mẽ trong suốt thời kỳ hưng thịnh nhất. Môn võ này rất chú trọng đến sức mạnh, phản xạ và đặc biệt là sự quyết đoán. Bởi không chỉ để chiến đấu, tập luyện Glima giúp người Viking tăng khả năng chống chọi với các điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Và người Viking rất lãng mạn. “Bức thư tình đó” có nội dung: “Hãy hôn anh/em đi”. Một nhà khoa học tại Đại học Oslo đã giải mã được những kí tự được gọi là mật mã jotunvillur. Đây là ngôn ngữ bí mật của người Runic từng được người Viking sử dụng trong thế kỷ XIII, nó đã được tìm thấy trong hơn 80 bản chữ khắc Na Uy nhắc đến ngày Lễ tình yêu (Valentine) của người Viking. Thật khó tin khi những người chuyên cướp phá, chém giết, hiếu chiến này lại là những người khá lãng mạn!

Tuy nhiên, sự suy tàn của người Viking không đến từ một nguyên nhân duy nhất. Từ thế kỷ XI trở đi, nhiều yếu tố đã tác động mạnh đến họ. Sự trỗi dậy của các vương quốc Châu Âu với hệ thống quân đội tổ chức tốt hơn, cùng sự thay đổi trong chiến thuật chiến tranh đã khiến các cuộc tấn công kiểu Viking dần mất ưu thế. Đồng thời, biến đổi khí hậu trong giai đoạn “Tiểu kỷ băng hà” làm cho mùa đông dài hơn, mùa hè ngắn hơn, khiến nông nghiệp gặp khó khăn, nguồn lương thực giảm sút và đời sống trở nên khắc nghiệt hơn.

Theo các nghiên cứu khí hậu hiện đại, nhiệt độ trung bình ở khu vực Bắc Đại Tây Dương từng giảm đáng kể trong giai đoạn này, ảnh hưởng trực tiếp đến các khu định cư của người Viking ở Iceland và Greenland. Khi điều kiện sống trở nên khó khăn hơn, nhiều cộng đồng bị suy yếu, dẫn đến sự tan rã dần dần của xã hội Viking như một lực lượng thống nhất.

Dù không còn tồn tại như một nền văn minh riêng biệt, di sản của người Viking vẫn còn sống mãi trong lịch sử nhân loại. Họ không chỉ là những chiến binh biển cả, mà còn là những nhà thám hiểm táo bạo, những người mở rộng ranh giới thế giới được biết đến vào thời cổ đại. Từ những chuyến hải trình vượt đại dương cho đến những dấu tích khảo cổ còn sót lại, Viking vẫn luôn là biểu tượng của tinh thần khám phá, sự kiên cường và khát vọng chinh phục những điều chưa từng được biết đến của con người.

Câu chuyện về người Viking không chỉ là hành trình khám phá những vùng đất xa xôi, mà còn là minh chứng cho tinh thần dũng cảm và khát vọng chinh phục của con người từ ngàn năm trước. Dù thời gian đã trôi qua rất lâu, dấu ấn của họ vẫn còn vang vọng trong lịch sử và những vùng đất mà họ từng đặt chân đến, trong đó có Canada ngày nay.

Hãy Book Tour Canada của tour24h để tự mình khám phá những vùng đất tuyệt đẹp gắn liền với lịch sử huyền thoại ấy!