Sydney, Úc – Thành phố của những dòng sông

Đất đai nước Úc mênh mông, nhưng không phải vùng nào cũng sống được, bởi có những nơi hạn hán quanh năm. Ngược lại, có những chỗ thiên nhiên ưu đãi, nguồn nước dồi dào, có đủ sông suối, ao hồ. Đó là những nơi con người đổ dồn đến sinh sống, tạo ra những đô thị sầm uất. Một trong những vị trí như vậy chính là thủ phủ tiểu bang NSW: Sydney, thành phố đông dân nhất của Úc.

Có lẽ chẳng thành phố nào của Úc lại có nhiều sông như Sydney. Sông Paramata là một cửa sông thung lũng bị ngập nước, bị thủy triều chi phối trung gian nằm ở Sydney, chia Sydney thành hai nửa Nam thành phố và North Sydney. Với độ sâu trung bình 5,1m, Sông Parramatta là nhánh chính của Cảng Sydney , một nhánh của Cảng Jackson. Các nhánh thứ cấp bao gồm các sông: Lane Cove và Duck nhỏ hơn.

Được hình thành bởi sự hợp lưu của Lạch Toongabbie và Lạch Darling Mills ở Bắc Parramatta, con sông Paramata chảy theo hướng Đông đến một đường nối giữa Yurulbin ở Birchgrove và Manns Point ở Greenwich. Tại đây nó chảy vào Port Jackson, cách biển Tasman khoảng 21km. Tổng diện tích lưu vực của sông là khoảng 252,4km2 và có thủy triều đến Charles Street Weir ở Parramatta, cách Sydney Heads khoảng 30km.

Vùng đất tiếp giáp với Sông Parramatta đã bị thổ dân thuộc các quốc gia Wallumettagal và các bộ tộc Wangal, Toongagal (hoặc Tugagal), Burramattagal và Wategora của người Darug chiếm đóng trong hàng nghìn năm. Họ sử dụng con sông như một nguồn thực phẩm quan trọng và là nơi buôn bán. Con sông này được hình thành cách đây 15 – 29 triệu năm khi nước của nó bắt đầu cắt một thung lũng thành sa thạch và đá phiến sét.

Mặc dù Sông Paramata không dài nhưng khoảng cách hai bờ rộng, màu xanh bạt ngàn, hùng vĩ ăn ra biển bởi Darling Harbour. Nếu du khách làm một chuyến phà từ Vịnh Harbour, ngược dòng sông, về một trung tâm CBD thứ nhì của đại Sydney, gọi tên là thành phố Parramata, mất 2 giờ đồng hồ. Trong thời gian này, du khách sẽ được ngắm toàn cảnh hai bên bờ, bờ Nam và bờ Bắc, với nhiều khu nhà ở, nghỉ dưỡng đều có kiến trúc hướng về phía sông. Người dân vùng sông nước sinh hoạt cũng khác, họ có thuyền bè để đi lại như trên cạn và sống hòa mình với thiên nhiên. Thỉnh thoảng, một năm một lần hoặc 2-3 năm một lần, các vị khách đặc biệt là những chú cá voi trắng cũng ghé vào vùng cửa sông liền với biển này.

Sông Lane Cove, một nhánh phía Bắc của Sông Parramatta, uốn lượn qua một thung lũng đất hoang. Nó hợp lưu với Sông Parramatta tại Greenwich và Woolwich, nơi chúng cùng nhau tạo thành một nhánh của Cảng Sydney và đóng vai trò là biên giới cùng với Cảng Middle ngăn cách Bờ Bắc của Sydney.

Sông Lane Cove bắt nguồn từ Thornleigh và chảy về phía Nam khoảng 15km. Diện tích lưu vực của nó là khoảng 95,4km2. Vùng thượng nguồn nằm trong một thung lũng hẹp có rừng bị xói mòn thành Cao nguyên Bờ Bắc. Cầu Cảng Fiddens là nơi khai thác gỗ đầu thế kỷ XIX. Đoạn giữa được ngăn lại bởi một con đập ngay phía thượng nguồn của Cầu Fullers. Các phần của thung lũng có rừng và được bảo vệ trong Vườn Quốc gia Lane Cove, có diện tích 598 hecta, trước đây là Khu giải trí của bang. Vùng hạ lưu của Sông Lane Cove, hạ lưu đập nước gần Cầu Fullers, chịu thủy triều và nhập vào Cảng Sydney tại Greenwich và Woolwich. Có những khu vực đáng kể của cộng đồng rừng ngập mặn dọc theo bờ biển.

Nơi hợp lưu của con sông này là với Lạch Scout ở Công viên Quốc gia Lane Cove ở Cheltenham. Tại North Epping, vẫn nằm trong ranh giới của vườn quốc gia, nó được nối với Lạch Devlins từ phía Nam và Lạch Terrys gần Công viên Macquarie. Phía Tây Nam của Killara và Lindfield, chiều rộng của sông mở rộng, tiếp tục về phía Nam qua Công viên Quốc gia Lane Cove, hướng tới vùng ngoại ô Linley Point và Riverview, trước khi đến cửa giữa Greenwich Point và Woolwich, nơi nó hợp nhất với Sông Parramatta và ngay sau đó trở thành một phần của Cảng Jackson, thường được gọi là Cảng Sydney.

Nửa Nam Sydney thì có 2 con sông: George và Cooks cùng đổ ra Vịnh Botany, chỗ gần sân bay, nhưng điểm xuất phát khác nhau. Sông George xuất phát từ Hồ Chipping Northern, nơi có một đàn cò đông đúc sinh sôi nẩy nở, rồi chạy dọc theo đường Henry Lawson loằng ngoằng, đúng ra đây là đường men theo sông vì tất nhiên đường có sau khi đã có sông, một số đoạn còn khá hoang vu. 

Sông Cooks bắt đầu tại Công viên Graf, Yagoona, sau đó chảy theo hướng Đông Bắc đến Chullora. Nó đạt đến điểm cực Bắc tại Strathfield, nơi nó dẫn vào một con kênh bê tông hở, rộng không quá 1m và sâu 30cm. Sau đó, nó hướng về phía Đông Nam. Nơi Sông Cooks chảy qua Sân golf Strathfield, lớp lót bê tông đã bị dỡ bỏ một phần. Ở đây thực vật đã quay trở lại và tạo ra một môi trường nơi nước được lọc và chạy sạch, cũng như nơi động vật hoang dã quay trở lại. Một phần ở đây được gọi là Chuỗi ao.

Tại Belfield, nó nối với Kênh Cox Creek và chảy theo hướng Đông. Con kênh mở rộng và sâu hơn khi nó hứng nước mưa từ các vùng ngoại ô xung quanh, chẳng hạn như Campsie và bị ảnh hưởng bởi hoạt động thủy triều. Tại Canterbury, nó có sự tham gia của Cup và Saucer Creek. Các khu công nghiệp dọc theo Sông Cooks tại Canterbury. Trước đây, các nhà máy thải chất thải trực tiếp vào nguồn nước.

Thung lũng trở nên rõ ràng hơn khi dòng sông chảy đến Tempe, nơi nó nối với Lạch Wolli và Kênh đào Alexandra. Đường cao tốc Princes bắc qua Sông Cooks và nối Tempe với vùng ngoại ô Wolli Creek. Ngoài ra, ở đây còn có Đảo Fatima ở vùng trũng, bị nhấn chìm khi thủy triều lên.

Dòng chảy của đoạn sông cuối cùng chảy về phía Nam là hoàn toàn nhân tạo. Con sông trước đây chảy qua đầm lầy, uốn khúc qua địa điểm hiện tại là Sân bay Sydney để gặp Mill Stream và đi vào Vịnh Botany từ đầu phía bắc của vịnh. Ranh giới giữa Giáo xứ Thực vật học và Giáo xứ St George vẫn ở cửa sông Cooks trước đây. Phần dòng sông này đã được thay đổi để phù hợp với việc mở rộng Sân bay Sydney. Sông Cooks bây giờ kết nối với Vịnh Botany tại Kyeemagh.

Hành lang đất ven sông là đường dẫn cho nhiều dịch vụ dọc theo phần lớn chiều dài sông bao gồm điện, đường dây cao thế, đường ống dẫn dầu cao áp thuộc sở hữu của Shell và đường ống nước thải có lưu lượng lớn. Nhiều khu vực phía dưới đã được lấp đầy và trở thành công viên, sân thể thao. Mặc dù vậy, dòng sông và vùng đất lân cận đang được công nhận về vẻ đẹp, lịch sử, tiện nghi và giá trị môi trường, nếu không muốn nói là có tiềm năng cải thiện. Lối đi bộ và đường dành cho xe đạp bên cạnh phần lớn dòng sông là một phần của con đường nối Công viên Olympic Sydney với Vịnh Botany.

Xa trung tâm Sydney, nằm ở phía Tây Nam và Tây Sydney là 2 con sông: Nepean Hawkesbury nối tiếp nhau vẽ ra một vành đai hình bán nguyệt với bán kính khoảng 60-70km, lấy điểm giữa là trung tâm thành phố. Thượng nguồn của sông Nepean dâng lên gần Robertson, cách Sydney khoảng 100km về phía Nam và cách Biển Tasman khoảng 15km. Con sông chảy về phía Bắc trong một khu vực chứa nước không có người ở vào Hồ Nepean, nơi cung cấp nước uống được cho Sydney. Phía Bắc đập, con sông tạo thành rìa phía Tây của Sydney, chảy qua thị trấn Camden và thành phố Penrith, phía Nam chảy qua Hẻm núi Nepean. Gần Wallacia, nó được nối với Sông Warragamba; và phía Bắc Penrith, gần Yarramundi, tại nơi hợp lưu với Sông Grose, Sông Nepean trở thành Sông Hawkesbury.

Trải qua hàng trăm năm lịch sử, những dòng sông ở Sydney không chỉ đóng vai trò quan trọng về địa lý mà đã trở thành biểu tượng về văn hóa, lịch sử cũng như địa điểm du lịch lừng danh của nước Úc. Du khách đừng bỏ lỡ cơ hội ngắm nhìn những dòng sông thơ mộng cùng những trải nghiệm giải trí hấp dẫn trong hành trình du lịch Úc nhé!