10 Họ phổ biến và 6 Họ hiếm nhất ở Nhật Bản

Có thể du khách chưa biết, tại Nhật Bản có đến hơn 120.000 “Họ” khác nhau. Lý do là vì trước đây 80% người Nhật không có “Họ” và sau cải cách Minh Trị, để dễ quản lý, thu thuế, nhà nước đã cho phép họ tự chọn “Họ” của mình. 

Trong văn hóa Nhật Bản, “Họ” phản ánh rất rõ nét những đặc trưng về địa vị xã hội, về tôn giáo và quê hương của người Nhật. Dưới đây là ý nghĩa của 10 Họ phổ biến ở Nhật Bản:

1. Sato

Họ “Sato” đứng đầu bảng xếp hạng và được sử dụng nhiều nhất ở Nhật Bản. Người ta nói rằng hiện có khoảng 1.862.000 người Nhật có Họ “Sato”, và hầu hết họ sống ở vùng Tohoku.

Sato mang ý nghĩa là “cánh đồng hoa tử đằng”. Ngoài ra, chữ “sa” trong “Sato” còn có nghĩa là sự giúp đỡ. Có thể, những người mang họ Satou là người hay giúp đỡ người khác, tính tình hào phóng và sống gần cây tử đằng.

Họ “Sato” được cho là có nguồn gốc từ một trong những thành viên của gia tộc Fujiwara (Mr. Fujiwara), một gia đình quý tộc nổi tiếng ở Nhật Bản cổ đại, và Họ “Satou” được cho là bắt đầu từ đó.

2. Suzuki

Suzuki là Họ phổ biến thứ hai ở Nhật Bản, với khoảng 1.791.000 người trên toàn quốc. Du khách có thể biết cái tên này từ cầu thủ bóng chày nổi tiếng người Nhật Ichiro Suzuki, người từng chơi cho Seattle Mariners ở Mỹ.

Chữ kanji “Suzu” có nghĩa là “chuông”, và “ki” có nghĩa là “gỗ”. Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của họ Suzuki. Tuy nhiên, giả thuyết phổ biến nhất là giả thuyết cho rằng cái tên này có nguồn gốc từ vùng Kumano của Kii (Kii, Wakayama ngày nay và phần phía Nam của Tỉnh Mie), nơi có nghi lễ cắm cây gậy vào đống rơm rạ sau khi thu hoạch để cầu mong mùa màng bội thu cho năm sau. Cây gậy dùng trong nghi lễ này được gọi là “Susuki”, được cho là nguồn gốc của Họ Suzuki. Cũng nhiều người cho rằng Họ này xuất thân từ dòng dõi linh mục tên là Hozumi.

3. Takahashi

Họ phổ biến thứ ba ở Nhật Bản là “Takahashi”, với khoảng 1.405.000 người. Chữ kanji “taka” có nghĩa là “cao” và “hashi” có nghĩa là “cây cầu”. Mặc dù có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của Họ này, nhưng phổ biến nhất là nó có nguồn gốc từ một cây cầu được xây dựng trên một khe núi ở tỉnh Yamato (tỉnh Nara ngày nay). Người ta nói rằng khi cây cầu được nhìn từ mặt đất, nó có vẻ cao hơn rất nhiều so với thực tế, do đó những người sống ở đó bắt đầu tự gọi mình là “Takahashi”.

Nhân vật nổi tiếng mang họ Takahashi là Takahashi Rumiko, nhà sáng tác truyện tranh có nhiều tác phẩm được yêu thích trên toàn thế giới.

4. Tanaka

Có khoảng 1.330.000 người Nhật mang Họ “Tanaka” và hầu hết họ sống ở miền Tây của đất nước. Theo tiếng Nhật, “Tanaka” có nghĩa là “cánh đồng lúa ở giữa làng”, trong đó “Ta” có nghĩa là “gạo ruộng” và “naka” có nghĩa là “bên trong” hoặc “giữa”. Nhiều người cho rằng, trước đây có một gia đình sở hữu cánh đồng lớn với ngôi nhà ở giữa, họ muốn thể hiện đặc điểm của mình qua tên Họ, và thế là dòng họ Tanaka ra đời.

5. Ito

Với ước tính 1.069.000 người, “Ito” là Họ phổ biến thứ 5 ở Nhật Bản. Ngoài Họ Ito với những chữ kanji cụ thể này, còn có một Họ khác có cách phát âm giống nhau nhưng khác kanji là Ito. Nguồn gốc của Họ này là được cho là bắt đầu từ một trong những hậu duệ của gia tộc Fujiwara, như họ Sato. Hậu duệ đến Ise (tỉnh Mie ngày nay) và bắt đầu sử dụng nó như một Họ bằng cách kết hợp “I” từ Ise với “to” của Fujiwara.

6. Watanabe

Họ phổ biến thứ 6 ở Nhật Bản là “Watanabe”, với khoảng 1.059.000 người trên toàn quốc. Chữ kanji “Watanabe” có nghĩa là “vượt qua” và có nghĩa là “xung quanh” hoặc “vùng lân cận”. Mặc dù người ta nói rằng có một số nguồn gốc của Họ “Watanabe”, giả thuyết được tin tưởng nhất là nó xuất phát từ nghề “Watabe” (nghề lái đò) từ lâu.

Tuy nhiên, Watanabe thực chất vốn là tên một địa danh, nơi hậu duệ của hoàng đế Saga định cư vào thế kỷ thứ 8. Người ta cho rằng, tổ tiên của dòng họ này là một chiến binh tên Tsuna, người làm rạng danh nền văn hoá Samurai ở thế kỷ 10 – 11. Dòng họ Watanabe đã trở thành huyền thoại và rất nhiều người đã lấy họ này vì vậy Watanabe ngày nay là một trong những Họ phổ biến nhất ở Nhật Bản.

7. Yamamoto

Ở Nhật Bản có khoảng 1.045.000 người mang Họ “Yamamoto”, hầu hết sống ở miền Tây của đất nước. “Yama” có nghĩa là “núi” và “moto” có nghĩa là “sách” hoặc “chính”. Yamamoto có nghĩa là “chân núi” vì “sách” cũng có thể có nghĩa là “cơ sở” hoặc “gốc”. “Yamashita” cũng xuất phát từ “chân núi” và có cùng nghĩa với Yamamoto.

Nguồn gốc của Họ “Yamamoto” được cho là đến từ những người sống ở chân núi, vì hầu hết đất đai ở Nhật Bản đều được bao phủ bởi họ.

8. Nakamura

Ở vị trí thứ 8 là Họ “Nakamura”, ước tính có khoảng 1.040.000 người trên toàn quốc. “Naka” có nghĩa là “trung tâm”, và “mura” có nghĩa là “làng”. 

Nguồn gốc của Họ “Nakamura” bắt nguồn từ thời Yayoi, khi nghề trồng lúa lần đầu tiên du nhập vào Nhật Bản. Trồng lúa sau này trở thành hình thức nông nghiệp chính, và đã phát triển thành làng. Khi nhiều ngôi làng hình thành và bắt đầu lan rộng, trung tâm của ngôi làng được gọi là Nakamura.

Tùy thuộc vào hướng cơ bản mà ngôi làng mới thành lập thì nhiều Họ mới lại xuất hiện. Ví dụ, các Họ như: Kitamura “Làng phía Bắc”, Nishimura “Làng phía Tây” được hình thành theo cách đó.

Người nổi tiếng mang họ Nakamura là Nakamura Kiharu. Không chỉ là bông hoa xinh đẹp của “xứ Phù Tang”, Nakamura Kiharu còn sở hữu một loạt kỷ lục: người phụ nữ Nhật đầu tiên lấy được bằng phi công, từng tiếp đón nhiều nhân vật nổi tiếng và là Geisha đầu tiên có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh.

9. Yamada

Có hơn 981.000 người mang Họ “Yamada” trên toàn nước Nhật. Yama có nghĩa là “núi”, “ta” có nghĩa là “ruộng lúa”. Theo nghĩa đen, Yamada có nghĩa là “những cánh đồng lúa trên núi”.’

Người nổi tiếng mang Họ “Yamada” là Takayuki Yamada nổi tiếng quốc tế nhờ vai diễn Tamao Serizawa trong loạt phim Crows Zero.

10. Saito

Có khoảng 890.000 người Nhật mang Họ “Saito”. Trong tiếng Nhật, “Sai” có nghĩa là “phục vụ các vị thần bằng cách thanh lọc cơ thể và linh hồn” và “to” có nghĩa là “hoa tử đằng”. Giống như Họ “Sato”, gốc rễ của Họ “Saito” cũng liên quan nhiều đến gia tộc Fujiwara (Ông Fujiwara). Một thành viên của gia tộc Fujiwara từng là giám đốc của Saigu-ryo, một Văn phòng Chính phủ gần Đền Ise ở quận Mie. Họ “Saito” được cho là bắt đầu bằng “Fujiwara của Saigu-Ryo”. 

Người nổi tiếng mang Họ “Saito” có thể kể đến là Yuki Saito, nữ diễn viên sinh ra ở Yokohama là ngôi sao của nhiều bộ phim và một loạt phim truyền hình Nhật Bản.

Trái ngược với 10 Họ phổ biến, ở Nhật Bản cũng có nhiều Họ hiếm. Dưới đây là 6 Họ có số lượng ít nhất tại Nhật Bản nhưng lại có ý nghĩa cực độc đáo:

1. Myouga (440 người)

Myouga có nghĩa là “Gừng” trong tiếng Nhật. Đây là loại gia vị quý tại “xứ sở Phù Tang”, chỉ xuất hiện vào mùa hè và đầu mùa thu hằng năm. Đặc điểm của gừng Nhật Bản là có màu đỏ, hương thơm rất dễ chịu, tương tự như lá bạc hà, được sử dụng rất phổ biến trong các món ăn truyền thống như: súp miso, mì lạnh,…

2. Jinja (330 người)

Jinja có nghĩa là “đền thờ thần đạo”. Tại nước Nhật có đến 70% dân số theo thần đạo, vì vậy cũng rất dễ hiểu khi rất nhiều người Nhật có họ chứa chữ “thần – 神”, nhưng “Jinja” lại là một Họ cực hiếm gặp.

3. Senjou (120 người)

“Senjou” là từ cổ trong tiếng Nhật chỉ các thầy dạy kiếm đạo. Có thể, tổ tiên của Họ “Senjou” xuất thân là người dạy kiếm đạo. Ngoài ra, theo ký tự Kanji thì cũng có thể hiểu là “Sensei” tức giáo viên, bác sĩ hay những người có kiến thức uyên thâm.

4. Kyoto (90 người)

Thành phố Kyoto thì rất nổi tiếng nhưng có lẽ ít người biết rằng có dòng họ cũng mang tên “Kyoto”. Nhiều giả thuyết cho rằng tên gọi của dòng họ này được bắt nguồn từ chính thành phố Kyoto – cố đô một thời của Nhật Bản.

5. Dango (10 người)

Dango là dòng họ hiếm và có cái tên độc đáo nhất ở Nhật Bản – “bánh nếp ăn cùng nước tương”. Đây là tên gọi của một loại bánh tương tự như Mochi và là một trong những món ăn được yêu thích, đặc biệt vào dịp Trung thu tại Nhật Bản. Có lẽ, người lập ra dòng họ “Dango” rất yêu thích loại bánh nếp này chăng?

6. Mikan (10 người)

Với số lượng người chỉ dừng lại ở con số 10, dòng họ Mikan cũng được rất nhiều người biết đến với ý nghĩa độc đáo của mình – “Cam Nhật Bản”. Đây là giống cam không hạt, đậm vị ngọt và có một chút chua nhẹ, là một trong những loại quả được yêu thích nhất mùa thu đông ở Nhật Bản.

Có một lịch sử lâu đời về các “Họ” khác nhau ở Nhật Bản, tất cả đều ra đời theo nhiều cách khác nhau. Nguồn gốc của các “Họ” này có thể bắt nguồn từ nghề nghiệp, địa hình, phong cảnh, địa danh và thậm chí cả hướng đi. 

Văn hóa “xứ Phù Tang” quả thật có rất nhiều điều thú vị. Nếu có dịp du lịch Nhật Bản, du khách hãy dành thời gian khám phá và trải nghiệm nhiều hơn về nét văn hóa đặc sắc này nhé! Chúc du khách có một chuyến đi vui vẻ!