Sushi là món ăn truyền thống tượng trưng cho văn hoá ẩm thực của Nhật Bản. Được làm từ cơm trộn giấm kết hợp với các loại cá, thịt, hải sản, rong biển và rau củ tươi ăn kèm với Wasabi, gừng ngâm và nước tương Nhật Bản. Dưới bàn tay khéo léo và sáng tạo của các đầu bếp, hiện nay Sushi có đến trăm món khác nhau.

Narezushi

Narezushi là hình thức ban đầu của Sushi, được chế biến ở khu vực Đông Nam Á trong nhiều thế kỷ. Narezushi xuất hiện ở Nhật Bản vào thế kỷ thứ 8. 

Ngày nay, Narezushi có mặt ở khắp nơi tại Nhật Bản, đặc biệt nhiều nhất ở vùng Shiga. Tại đây, thực khách biết tới Narezushi với tên gọi phổ biến hơn là "Funazushi" - đặc sản địa phương làm từ cá ướp muối mặn và cơm trong nhiều năm liền.

Narezushi được làm từ gạo và cá Funa (cá chép Crucian) lấy từ hồ Biwako ở Shiga vào mùa đẻ trứng. Sau đó trộn với giấm gạo và rượu Sake và ủ chúng để đợi lên men. Sau khi cá được làm sạch, lấy trứng, người ta ngâm nó trong muối khoảng 1 tháng. Tiếp đó, được rửa kỹ bằng nước rồi ủ một lần nữa trong cơm được nấu chín và cứ để như thế ít nhất 6 tháng nữa để chín.

Nguyên liệu gạo chỉ được sử dụng để kích thích quá trình lên men, sau đó nó được bỏ đi và chỉ ăn phần còn lại là cá lên men.

Nigirizushi

Một trong những loại Sushi được biết tới nhiều nhất thế giới là Nigirizushi, chúng làm từ một nắm cơm nhỏ nắm chặt bằng tay sau đó bọc bên trên với trứng hoặc các loại hải sản như: tôm, mực, cá, lươn,... đôi khi có cuộn thêm một miếng rong biển nhỏ. Món ăn này bắt đầu phổ biến từ thời kỳ Edo (1603-1867).

Khi ăn Nigirizushi cần gắp hoặc cầm bằng tay sạch chấm tương, không chấm cơm và tương vì đã trộn gia vị, rồi ăn cả miếng, tránh cắn nửa chừng. 

Temarizushi

Là một loại Sushi thuộc Nigirizushi nhưng hình dáng Temarizushi lại giống một quả bóng tròn hơn. Cơm, cá, rong biển được xếp rồi ép chặt thành hình tròn.

Temari Sushi là món dễ chế biến tại nhà và thường được người Nhật mang đi ăn trong các buổi dã ngoại, lễ Halloween, Hinamatsuri (lễ hội búp bê cho bé gái) và Giáng sinh vì chúng dễ trang trí theo chủ đề. 

Gunkanmaki

Cũng là một loại của Nigirizushi nhưng Gunkanmaki lại là cơm bọc bằng miếng rong biển lớn, chừa lại hai mặt trên dưới, trong đó mặt trên miếng Sushi được thêm trứng cá hồi, nhím biển, hàu,... Trong tiếng Nhật, "Gunkan" nghĩa là "chiếc thuyền", trông loại Sushi này quả thực giống một chiếc thuyền nhỏ chở đầy cá, trứng. 

Inarizushi

Trông Inarizushi như những "gói theo mùa", loại Sushi truyền thống này làm từ đậu hũ chiên nhồi nhân là cơm dẻo thơm, một số loại rau, gia vị như cà rốt, nấm, măng, rong biển,... Loại Sushi này đặt theo tên thần Shinto Inari, người được cho là đã tìm ra món đậu hũ chiên.

Norimaki

Norimaki là món Sushi cuộn tinh túy nhất "xứ Phù Tang". Thoạt nhìn, loại Sushi này giống như những hình trụ nhỏ, cuộn chặt lấy gạo và nhiều nhân, được bọc trong một tấm rong biển. Để cuộn Sushi thật khéo, người ta thường sử dụng một tấm chiếu tre để cuộn vì vậy mà Norimaki thường được gọi là "Sushi cuộn".

Futomaki

Futomaki, còn được gọi là "Makizushi" - là "tinh tú" của Sushi cơm cuộn, chúng được cuộn rong biển rất chặt với cơm trộn giấm và các loại nhân như: thanh cua, cá hồi, trứng, dưa leo, cá ngừ,... thành hình trụ sau đó cắt miếng vừa ăn. Người chế biến thường dùng thêm một mành tre nhỏ để cuộn cơm chặt tay hơn.

Vốn là đặc sản và có nguồn gốc ở vùng Kansai, Futomaki là Sushi được ăn nhiều dịp lễ hội Setsubun vào mùa xuân. Futomaki bề ngoài giống Norimaki cỡ lớn và chứa nhiều loại nhân hơn trong một miếng.

Hosomaki

Hosomaki cũng giống như Futomaki, nhưng cuộn nhỏ hơn (chỉ nặng cỡ 80-100g) và phần nhân thường chỉ gồm cơm trộn giấm và nhân là 1 loại duy nhất, ví như dưa chuột, cá ngừ,... được cuộn trong rong biển. Hosomaki cũng được người Nhật mang theo trong những buổi dã ngoại, picnic,…

Ehoumaki

Ehoumaki là một loại cuộn Sushi dài với 7 thành phần - đại diện cho 7 vị thần của hạnh phúc "Shichifukujin" tượng trưng cho sự hạnh phúc và may mắn. Người Nhật ăn Ehoumaki vào Lễ hội Ném đậu - Setsubun với một lòng thành kính hướng về may mắn, nhắm mắt lại cầu nguyện cho sức khỏe và sự thành công trong công việc và cuộc sống. Sau đó chỉ được cắn một miếng mà không được cắt ra vì cắt ra là không hiệu nghiệm.

Ehoumaki với hình trụ dài có cơm trộn giấm bọc trong một Nori hoặc trứng tráng mỏng, dày hơn Futomaki cơ bản, được làm với nguyên liệu là bơ, đậu hũ, dưa chuột, gạo, rau bina xào, nấm Shiitake và cà rốt hấp.

Temaki

Temaki nghĩa là "cuộn tay", đó cũng là cách chế biến loại Sushi này, dùng rong biển bọc cơm và rau củ, cá rồi cuộn thành hình phễu khá lỏng tay. Khi làm xong, Temaki nhìn giống một que kem ốc quế. Thực khách khi ăn Temaki chỉ việc cầm tay ăn không nhất thiết dùng đũa.

Uramaki

Uramaki (Sushi cuộn ngược) là một cuộn Sushi có kích thước trung bình với hai hoặc nhiều lớp. Nó là một dạng khác của Sushi truyền thống nhưng lại cuộn ít rong biển hơn. Uramaki khác với Sushi truyền thống vì gạo ở bên ngoài và bên trong rong biển, hay ngày nay người ta hay gọi là "cơm nắm". Các thành phần khác của nó cũng rất đa dạng như: rau hoặc hạt mè nướng. Nó có thể được làm bằng các nguyên liệu như: cá ngừ, thịt cua, bơ, sốt Mayonnaise, dưa chuột hoặc cà rốt. 

Datemaki

Datemaki - món trứng ngọt cuộn, là món ăn điển hình của ngày Tết (Osechi-ryori) ở Nhật Bản. Ẩm thực ngày Tết thường gửi gắm ước muốn về một năm mới tốt lành đang chờ đợi phía trước. Món trứng cuộn có gì đó giống với cuộn giấy mà người xưa thường dùng viết. Vì vậy, ăn món này ngày Tết là thể hiện mong muốn được học giỏi.

Loại Sushi này ăn có vị mặn mặn của rong biển, chua chua của giấm, và vị ngon giòn, ngọt của nhân tôm và vị béo ngậy của trứng cuộn. Món ăn này được chấm với nước tương pha thêm một ít mù tạt cay nồng.

Oshizushi

Oshizushi là loại Sushi ép khuôn. Đây là đặc sản của Osaka và vùng Kansai. Oshizushi không dùng rong biển bọc cơm mà cơm nén thành miếng trong một cái khuôn hình chữ nhật, đặt một miếng lươn, cá hồi, trứng, rau củ,... lên trên rồi đè, ép chặt khuôn lại. Khi nén chặt rồi có thể cắt thành miếng nhỏ hơn để vừa ăn, hình dạng khá vuông vức nên còn gọi là "Ashako Sushi" hay "hộp Sushi".

Kakinohazushi

Kakinohazushi có nghĩa "Sushi lá hồng". Đây là một loại Oshizushi trong đó cơm trộn giấm và lớp phủ cá được ép vào khuôn hình chữ nhật, rồi đem cắt thành từng miếng vừa ăn và gói trong lá hồng. Kakinohazushi là một đặc sản của Nara, thuộc vùng Kansai.

Chakinzushi

Chakinzushi là những viên cơm Sushi nhỏ được bọc trong một lớp trứng mỏng, bó giống như một chiếc túi nhỏ và buộc bằng dây. 

Chirashi Sushi

Chirashi Sushi còn được gọi là "Sushi trộn". Như tên gọi, Chirashi Sushi được bày trong bát gồm cơm ở dưới, rau củ, gừng muối, Wasabi và trứng chiên, cá, tôm, trứng cá sống thái lát mỏng ở trên. Có lẽ Chirashi là món Sushi dễ làm nhất vì đầu bếp chỉ cần có đủ nguyên liệu là có thể phục vụ thực khách. 

Trên đây là 16 loại Sushi tuyệt hảo và phổ biến nhất ở "xứ Phù Tang". Nếu như có cơ hội du lịch Nhật Bản, du khách đừng quên thưởng thức bằng hết những loại Sushi này để cảm nhận được sự phong phú trong ẩm thực "xứ Phù Tang" cũng như tìm ra hương vị Sushi mà mình thích nhất nhé!