Ngựa – loài vật linh thiêng trong văn hóa “xứ Phù Tang”

Ngựa đóng một vai trò biểu tượng quan trọng trong văn hóa Nhật Bản nói chung và thậm chí ngày nay, tại một số ngôi đền còn nuôi những con ngựa trắng để biểu trưng cho sự linh thiêng. Dù hiện tại, ngựa không còn xuất hiện ở khắp mọi nơi trên nước Nhật, tuy nhiên, loài vật này vẫn được gắn với nhiều lễ hội, trong nghệ thuật cưỡi ngựa và ngành nghề thủ công truyền thống.

Ngựa là một phần không thể thiếu của xã hội Nhật Bản trong nhiều thế kỷ. Từ xa xưa, người Nhật đã tôn thờ ngựa như một vị thần. Họ tin rằng, thần linh xuất hiện trong thế giới con người trên lưng ngựa, và ngựa cũng thường được bố trí tại đền thờ để đón chào sự xuất hiện của các vị thần. Có những bằng chứng cho thấy người Nhật bắt đầu cưỡi ngựa vào cuối thế kỷ thứ 4, trong thời kỳ Kofun (cuối thế kỷ thứ 3 – cuối thế kỷ thứ 6).

Theo thông tin của Hiệp hội các vấn đề về ngựa Nhật Bản, nhiều số liệu cho thấy ngựa không tồn tại ở Nhật Bản trong các thời kỳ Đồ đá cũ, Lưỡng Hà hoặc Đồ đá mới (tương ứng với Thời kỳ đồ đá, Jomon và đầu thời đại Yayoi ở Nhật). Có thể hiểu rằng, tất cả ngựa bản địa của Nhật Bản đều là hậu duệ của những con ngựa được đưa từ lục địa Châu Á vào nhiều thời điểm và bằng nhiều con đường khác nhau. Ngựa được nuôi làm gia súc chắc chắn đã có mặt ở Nhật Bản vào đầu thế kỷ thứ 6 và có lẽ sớm nhất là vào thế kỷ thứ 4.

Kể từ khi có mặt tại Nhật Bản, ngựa đã đóng một vai trò quan trọng trong văn hóa của quốc gia này. Ngựa được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh và cưỡi ngựa là một trong những kỹ năng được các chiến binh sáng lập ra tầng lớp Samurai đánh giá cao. Thật kỳ lạ, ngựa không được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp cho đến thời Minh Trị. Mặt khác, chúng được dùng phổ biến để chở hàng hóa trên đường và sử dụng ở các vùng núi dốc. Chúng cũng được cưỡi bởi những người thuộc tầng lớp cao quý.

Dần dần, ngựa càng có ý nghĩa đặc biệt trong Thần đạo. Chúng là những con vật vận chuyển linh hồn của những người đã khuất trở lại thế giới này trong mùa Obon (“ngựa linh hồn”, Shoryo-uma). Hơn nữa, Nữ thần Mặt trời Amaterasu cưỡi trên chúng, đó là lý do tại sao chúng còn được gọi là “Shinme” (ngựa thiêng) và những tấm thẻ bằng gỗ được gọi là “Ema” (bức tranh ngựa), nơi du khách có thể viết điều ước của mình gửi đến các vị thần tại đền thờ Thần đạo.

Không thể phủ nhận ngựa ở Nhật Bản cũng là một phần của các sự kiện tôn giáo. Một trong những nghi lễ nổi tiếng nhất là “nghi lễ Thần đạo của Bạch mã” (Uma Shinji) tại Đền Sumiyoshi Taisha ở quận Sumiyoshi của Osaka. Hàng năm vào ngày 07/01, ngựa thiêng của Đền Sumiyoshi Taisha sẽ ghé thăm các tòa nhà chính của ngôi đền trước khi thực hiện nghi lễ. Người ta nói rằng những người nhìn thấy ngựa trắng trong lễ mừng năm mới sẽ được chữa khỏi bệnh tật và nhận được hạnh phúc trong năm mới.

Ngoài là loài vật linh thiêng của Thần đạo Nhật Bản, ngựa cũng gắn liền với niềm đam mê “bí mật” của nhiều người Nhật. Mỗi năm, có tới 18.000 cuộc đua ngựa diễn ra trên hơn 20 trường đua ở Nhật Bản – một con số ấn tượng đối với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới này. Nói một cách ngắn gọn: đua ngựa là một trong những môn thể thao phổ biến nhất ở “xứ Phù Tang”.

Những cuộc đua ngựa thời hiện đại được cho là bắt nguồn từ nghi thức Kamo Kurabeuma. Vào mỗi mùa xuân kể từ năm 1093, sự kiện này được tổ chức tại Đền Kamigamo ở Kyoto. Hai chiến binh, một người mặc trang phục đỏ và một người mặc trang phục đen, tranh tài trong một cuộc đua. Tuy nhiên, không giống như các cuộc đua ngựa hiện đại, hai con ngựa không xuất phát tại cùng một địa điểm và không đua xem ai sẽ vượt qua vạch đích đầu tiên.

Một con ngựa sẽ xuất phát trước một đoạn cố định, và người chiến thắng được quyết định dựa trên việc khoảng cách giữa hai con ngựa trở nên dài hơn hay ngắn hơn khi kết thúc cuộc đua. Ngày nay, cuộc đua này được tổ chức vào ngày 05/05 với 3 phần chính: nghi lễ buổi sáng, tiếp theo là những lời cầu nguyện cho sự an toàn và thành công của các tay đua, cuối cùng là cuộc đua.

Văn hóa “xứ Phù Tang” nói chung quả thật có rất nhiều điều thú vị. Nếu có dịp du lịch Nhật Bản, du khách hãy dành thời gian khám phá và trải nghiệm nhiều hơn về nét văn hóa đặc sắc này nhé! Chúc du khách có một chuyến đi vui vẻ!