Ý nghĩa các tên gọi khác nhau của Nhật Bản

Nhật Bản là điểm đến nổi tiếng trên thế giới với nền văn hóa đậm bản sắc và ẩm thực độc đáo. Và khi nhắc đến quốc gia này, người ta cũng sẽ nghĩ ngay đến các mỹ danh: “Đất nước Mặt trời mọc”, “Xứ Phù Tang”, “Xứ sở hoa anh đào”, “Đất nước hoa cúc”. Cả 4 tên gọi khác nhau này vẫn được sử dụng rộng rãi, tuy vậy không phải ai cũng biết ý nghĩa của chúng.

“Đất nước Mặt trời mọc”

Về tên gọi “Đất nước Mặt trời mọc”, có rất nhiều lý do, yếu tố để diễn giải cho tên gọi này:

Trên phương diện địa lý, Nhật Bản là đất nước nằm ở cực Đông của Châu Á, có thể nhìn thấy mặt trời mọc đầu tiên ở Đông Á.

Về phương diện tín ngưỡng, theo truyền thuyết, tổ tiên của họ là Nữ thần Mặt Trời Amaterasu. Theo tài liệu cổ Nihon Shoki, các Thiên hoàng Nhật Bản cũng được coi là hậu duệ của nữ thần Mặt trời Amaterasu. Một phần nào đó chính vì điều này mà Nhật Bản được biết với cái tên “Đất nước Mặt trời mọc”.

Về mặt ngôn ngữ học, tên gọi “Nhật Bản” bắt nguồn từ cách phiên âm Hán Việt. Quốc hiệu viết bằng Kanji của nước này là “日本” với nichi (日) đọc là “Nhật” (“Mặt Trời” hoặc “ngày”) và “hon” (本) đọc là “Bản” (“nguồn gốc”). Hai chữ này khi kết hợp lại mang nghĩa: “Gốc của Mặt trời” hay “Mặt Trời mọc”.

Vào thế kỷ thứ 4, Nhật Bản đã lấy tên nước là “Yamato”. Còn người Hán từ trước Công nguyên đã gọi Nhật Bản là “Nụy quốc” (倭国 – “nước lùn”), người Nhật là “Nụy nhân” (倭人 – “người lùn”), những tên cướp biển trên biển Đông Trung Hoa thời Minh là “Nụy khấu” (倭寇  – “giặc lùn”). Do thời đó người Nhật chưa có chữ viết riêng nên Yamato được viết bằng chữ Hán “倭”. Sau này, người Nhật dùng hai chữ Hán 大和 (Đại Hòa) để biểu ký âm Yamato, thể hiện lòng tự tôn dân tộc.

“Xứ Phù Tang”

Theo từ điển song ngữ Nhật – Việt do Onochi Seiji biên soạn và phát hành năm 1979, “Phù Tang” được giải thích với ba nghĩa là: cây mặt trời (thần thoại); phía Đông và đất nước mặt trời mọc (Nhật Bản).

Theo truyền thuyết cổ phương Đông, cây dâu rỗng lòng gọi là “Phù Tang” hay “Khổng Tang”. Đây là tên một loài cây mà Thuyết văn giải tự của Hứa Thận giảng gọi là cây huyền thoại, là nơi mặt trời mọc. Sách Thập Châu Ký cũng giảng, cây Phù Tang ở trong biển Biếc (Bích Hải), cây mọc cao đến mấy ngàn trượng, tán xòe ra đến hơn ngàn trượng, có hai thân chung một cội, cùng nương tựa nhau. Cội đó là nơi mặt trời mọc.

Vì tên của nước Nhật Bản có nghĩa là gốc ở Mặt Trời nên thời xưa người ta đồng nhất nó với xứ sở của loại cây huyền thoại trên đây. Tên gọi “Xứ Phù Tang” cũng từ đó mà ra đời.

“Xứ sở hoa anh đào”

Với người Nhật, hoa anh đào tượng trưng cho sắc đẹp, sự mong manh và trong trắng. Vốn là loại hoa “thoắt nở thoắt tàn”, hoa anh đào tượng trưng cho “con đường chết” của các võ sĩ đạo Nhật Bản – Samurai sống và chết như hoa anh đào.

Dù không được chính thức công nhận là quốc hoa, hoa anh đào vẫn giữ một vị trí đặc biệt với người Nhật Bản. Hình ảnh hoa anh đào xuất hiện trong những bộ trang phục truyền thống, ẩm thực, các họa tiết trang trí, hay đồng xu 100 Yên và tờ tiền giấy 1.000 Yên. Cũng vì những lý do này, Nhật Bản còn được gọi là “Xứ sở hoa anh đào”.

Loài hoa mỏng manh này xuất hiện ở khắp nơi tại Nhật Bản. Hoa thường nở vào mùa xuân khoảng tháng 3, 4, sớm muộn tùy nơi. Tại miền nam Nhật Bản ấm áp hơn, hoa có thể nở từ cuối tháng 1, trong khi ở vùng Hokkaido phía bắc, hoa có thể nở vào tháng 5. Do vậy người yêu thích hoa anh đào có thể ngắm hoa theo hành trình đi từ Nam lên Bắc trong nhiều tháng, dù hoa anh đào thường chỉ tồn tại khoảng 1-2 tuần khi nở.

“Đất nước hoa cúc”

Tên gọi này chắc còn lạ lẫm với nhiều người nhưng nó cũng là một tên gọi khác của Nhật Bản. Giống như hoa anh đào, hoa cúc ở Nhật Bản cũng mọc khắp nơi. Người Nhật cũng rất trân trọng loài hoa này vì nó biểu tượng cho sự văn minh của họ.

Theo lịch sử, ở thế kỷ XII, dưới thời Kama-kura, Thiên hoàng Go-Toba trị vì Nhật Bản, hình ảnh hoa cúc luôn được ông lựa chọn làm hoa văn trang trí các vật dụng, hình ảnh hoa cúc 16 cánh được sử dụng làm con dấu của Thiên hoàng. Cho đến nay, hoa cúc chính là biểu tượng của Hoàng gia và là quốc huy Nhật Bản ngày nay. Nếu để ý, du khách sẽ bắt gặp hình hoa Cúc trang trí ở khắp mọi nơi, ngay cả trên tấm hộ chiếu của quốc gia này.

Nhật Bản tuy không rộng lớn nhưng lại nổi tiếng khắp thế giới với truyền thống văn hóa và lối sống độc đáo của người dân, là một trong những điểm đến nổi tiếng trên thế giới. Nơi đây mang lại cho du khách cơ hội được trải nghiệm môi trường sống mang đậm nét hiện đại xen lẫn với truyền thống, chiêm ngưỡng vẻ đẹp tuyệt vời của tạo hóa và tham gia các hoạt động văn hóa, thời trang, ẩm thực đặc sắc của Nhật Bản. Hãy đồng hành cùng chúng tôi trong hành trình du lịch Nhật Bản để có cơ hội khám phá nhiều hơn về vùng đất tươi đẹp này nhé!