“Uchimizu” – phong tục truyền thống của người Nhật khi tiết trời vào hạ

Nếu đến Nhật Bản vào những ngày hè nóng đỉnh điểm của tháng 7, du khách luôn nhìn thấy những khoảng sân tự dưng bị ướt, nhưng lạ là trời không hề mưa… Hoặc có thể du khách sẽ thấy những người dân hay chủ những cửa hàng tưới nước lên khoảng sân nhà mình. Đó là nét văn hoá truyền thống của Nhật Bản gọi là “Uchimizu”.

Trong tiếng Nhật, “Uchimizu” là từ ghép bởi chữ “uchi”, nghĩa là đánh hoặc đập và “mizu”, nghĩa là nước. Thuật ngữ này mô tả hành động tưới nước xuống mặt đất.

Uchimizu có quan hệ mật thiết với Trà đạo, được hình thành từ thời Azuchi-Momoyama (1568-1600). Trong nghi thức Trà đạo, có quy định phải thanh lọc cây vườn, đá vườn, lối dẫn vào trà thất bằng nước trước khi đón khách. Ngày nay, như một hình thức Omotenashi, các nhà trọ và nhà hàng truyền thống của Nhật Bản vẫn thực hiện nghi thức này bất kể mùa trong năm.

Uchimizu được cho là trở nên phổ biến với dân thường kể từ thời Edo. Nhiều bức tranh Ukiyo-e mô tả việc tạt nước trước nhà và nó đã trở thành một truyền thống mùa hè ở Nhật Bản. Không chỉ chống nắng nóng mà hành động này còn mang ý nghĩa xua đuổi bụi bặm, thanh tẩy. Ở thời hiện đại, đây là hoạt động mà Chính phủ Nhật khuyến khích người dân thực hiện để giảm nhiệt độ môi trường, điện năng tiêu thụ và là một phần của chiến dịch chống hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Theo truyền thống, Uchimizu được thực hiện với người tham gia mặc trang phục Yukata, đi guốc gỗ Geta và dùng chậu hay cái muôi làm bằng gỗ tưới nước ra đường hoặc trước cửa nhà.

Nhiều người có thể không tin việc vẩy nước trên mặt đường để làm mát không khí có thể “tưới mát” mùa hè. Nhưng phong tục này đã được khoa học chứng minh là thực sự có tác dụng. Uchimizu dựa trên nguyên lý sự bay hơi của nước. Khi nước được vẩy lên trên bề mặt đường hoặc sân nóng, lúc nước bay hơi sẽ làm giảm nhiệt độ của lượng nước còn lại trên sân và bề mặt sân. Đây là lý do tại sao khi vào mùa nắng nóng, việc quấn một cái khăn ướt quanh cổ sẽ giúp chúng ta cảm thấy mát mẻ, dễ chịu hơn.

Những năm gần đây, khi trái đất ngày càng nóng lên, sự gia tăng của hiện tượng nóng lên toàn cầu đã thúc đẩy các nhà hoạt động môi trường tại Nhật Bản giới thiệu, tuyên truyền về nét văn hóa Uchimizu này. Những sự kiện khuyến khích thực hiện Uchimizu đã minh chứng cho việc có thể làm giảm nhiệt độ không khí xuống một vài độ. Các kế hoạch áp dụng rộng rãi phong tục của người xưa đã được lan rộng trên phạm vi quốc gia, trong đó phải kể đến Lễ hội Uchimizu Daisakusen được tổ chức ở nhiều địa phương mỗi dịp hè về. Chính quyền các thành phố lớn như Tokyo cũng đã vào cuộc để thúc đẩy văn hoá Uchimizu. Các cộng đồng đã cùng nhau tổ chức nhiều sự kiện tạt nước tại địa điểm công cộng như: quảng trường, khu vui chơi mua sắm, trường học hay công sở,…

Ngày nay, Uchimizu là một hoạt động vì môi trường, do đó người Nhật sẽ thực hiện theo một số “nguyên tắc” nhất định. Trước hết, họ sẽ không dùng nguồn nước sạch để tưới. Thay vào đó là sử dụng nguồn nước tái chế hoặc nguồn nước đã sử dụng rồi như nước tắm, nước từ máy điều hoà không khí hoặc nước mưa. Trong khi thực hiện Uchimizu, người tham gia phải tôn trọng mọi người xung quanh, cẩn thận tránh hất nước vào người cùng tham gia chung hay người đi đường. Địa điểm vẩy nước phải phù hợp, không nên vẩy ở những vị trí dễ gây trơn trượt, gây nguy hiểm cho người đi đường.

Với những thông tin trên hẳn du khách đã hiểu thêm về văn hóa Nhật Bản, một đất nước hiện đại nhưng vẫn lưu giữ được rất nhiều truyền thống dân tộc từ xa xưa. Nếu du khách có hứng thú với “mảnh đất” giàu truyền thống này, hãy đồng hành cùng chúng tôi trong Tour Nhật Bản nhé! Chắc chắn du khách sẽ có được nhiều trải nghiệm thú vị!