Ẩm thực Tứ Xuyên là một bức tranh đầy màu sắc với những món ăn tinh tế. Là một trong những trường phái ẩm thực lớn của Trung Quốc, nên ẩm thực Tứ Xuyên cũng tập hợp những món ăn hấp dẫn và phong phú thể hiện rõ nét đặc trưng của mình.
Trong các trường phái ẩm thực của Trung Hoa thì ẩm thực Tứ Xuyên là được phổ biến rộng rãi nhất. Thời Trung Quốc bắt đầu thống nhất vào thế kỷ III TCN cho tới thời Tam Quốc, thế kỷ III SCN, trường phái ẩm thực Tứ Xuyên đã ra đời. Trường phái ẩm thực này nổi tiếng ở các vương triều Trung Hoa cổ đại với việc chế biến các món cá, chè, mật ong và hoa quả.
Tứ Xuyên ẩm thực gồm hai trường phái: Thành Đô và Trùng Khánh. Khẩu vị chính của bếp là mặn cay. Nhiều hiện vật khảo cổ tìm thấy liên quan đến ẩm thực như bát đĩa bằng gốm và đồng, nhiều dụng cụ nấu bếp.
Các món ăn của trường phái ẩm thực Tứ Xuyên có hương vị độc đáo, rất có tiếng tăm ở trong và ngoài nước. Nó đặc biệt chú trọng về sắc, hương, vị, hình, nhất là có khá nhiều vị và nồng đậm gồm: tê, cay, mặn, ngọt, chua, đắng, thơm, trộn lẫn khéo léo, biến hóa linh hoạt, đã pha chế ra mấy chục vị phức hợp rất độc đáo như: tê cay, chua cay, dầu đỏ, dầu trắng… Nhiều khẩu vị lại khéo chế biến, nên đã được xếp hàng đầu trong các món ăn ở trong và ngoài nước, được gọi là mỗi món một khác, trăm món trăm vị.
Phương pháp nấu của các món ăn Tứ Xuyên là khéo dựa vào các điểu kiện nhiên liệu, khí hậu và thực khách, vận dụng linh hoạt tình hình cụ thể, trong cách nấu ăn có hơn 30 phương pháp gồm: xào, rán, chiên, kho, ướp, nộm, muối,…

Theo đà sản xuất phát triển và kinh tế phồn vinh, các món ăn Tứ Xuyên trên cơ sở vốn có, đã hấp thu sở trường của các món ăn Nam – Bắc, cũng như ưu điểm của các bữa tiệc quan chức và nhà buôn, hình thành đặc điểm món ăn miền bắc nấu theo kiểu Tứ Xuyên, món ăn miền Nam mang hương vị Tứ Xuyên, nên mới được gọi là “Thực tại Trung Quốc, vị tại Tứ Xuyên”.
Các món ăn Tứ Xuyên rất coi trọng về thay đổi mùi vị, phân biệt rõ đậm nhạt, nặng nhẹ. Món ăn Tứ Xuyên không thể tách rời với ớt, hoa tiêu và hạt tiêu. Có khá nhiều cách sử dụng ớt và rất linh hoạt, khi thì dùng làm nguyên liệu chính, khi thì chỉ dùng làm phối liệu, nhưng phần lớn là dùng làm gia vị. Món ăn Tứ Xuyên cũng có khá nhiều kiểu cách đổi mùi vị, vừa phù hợp với từng khẩu vị của người ăn, cũng thích hợp với mỗi mùa khí hậu khác nhau như: mùa đông và mùa xuân khí hậu rét mướt thì dùng vị ớt nhiều hơn. Còn mùa hạ và mùa thu khí hậu nóng bức thì vị ớt phải giảm đi ba phần. Một đặc điểm lớn nhất của món ăn Tứ Xuyên là khéo điều chỉnh mùi vị, khẩu vị có nồng có nhạt, trong nhạt có nồng, nồng nhưng không ngấy, nhạt nhưng không bạc. Do đó, món ăn Tứ Xuyên không những lắm vị và nồng hậu, mà còn có sở trường về mặt thanh, tươi, đạm, nhã, khiến người ăn đều tấm tắc khen ngợi và thật khó quên.
Dưới đây là 17 món ăn nổi tiếng nhất (không theo thứ tự) mà du khách có thể thưởng thức nếu dịp đến Tứ Xuyên:
Lẩu Tứ Xuyên (Ma La Huo Guo)
Món ăn dân gian này bắt nguồn tại các bến cảng vùng Trường Giang vào đầu triều Thanh. Nó nhanh chóng được các thuyền viên yêu thích bởi sự tiện lợi, dễ làm và khả năng làm ấm cơ thể hiệu quả.
Nồi lẩu Tứ Xuyên thường được phục vụ trong loại nồi hai ngăn. Một ngăn có chứa nhiều gia vị cay nóng, ngăn còn lại thì không cay để phù hợp với khẩu vị của khách và trung hoà bớt vị cay. Tuy nhiên, cũng có những nồi lẩu có đến 9 ngăn.

Có 2 loại lẩu Tứ Xuyên nổi tiếng là lẩu Thành Đô và lẩu Trùng Khánh. Hai loại lẩu này rất khó phân biệt vì cách chế biến và nguyên liệu như nhau nhưng lẩu Trùng Khánh cay nồng và đậm đà hơn. Những thực khách không quen ăn cay sẽ không tài nào nếm nổi phần nước lẩu cay chảy nước mắt của nồi lẩu Trùng Khánh. Thành phần lẩu ưa thích ở địa phương bao gồm thịt bò miếng và các phụ phẩm khác, nhưng thực khách có thể lựa chọn thêm rất nhiều loại thịt, rau và đậu hũ khác.
Tuy lẩu Tứ Xuyên cay là thế nhưng lại không hề gây nhiệt cơ thể bởi được chế biến với 89 nguyên liệu khác nhau, giúp người ăn cảm thấy vị cay nhưng không gây ảnh hưởng tới sức khỏe dạ dày.
Cá nhúng trong dầu ớt (Shuizhu Yu)
Shuizhu Yu có nghĩa là “cá nấu trong nước”, tuy nhiên khi thưởng thức món này thì du khách sẽ nhận ra phần nước dùng này không hẳn là nước mà thực chất lại được sử dụng rất nhiều dầu thực vật. Đó là lý do tại sao món Shuizhu Yu lúc nào cũng trông đẹp mắt và hấp dẫn không thể tả.

Nguyên liệu phổ biến làm nên món Shuizhu Yu là cá và phần nước dùng được nấu từ dầu thực vật, hạt tiêu Tứ Xuyên, cải thảo, tỏi, hồi, gừng khô và tất nhiên sẽ có rất nhiều ớt đỏ tươi bên trong. Phần nguyên liệu cá ở đây có thể sử dụng từ nhiều loại cá chứ không hẳn chỉ riêng một loại cá nào. Cá có thể được cắt lát cho dễ ăn nhưng cũng có khi được để nguyên cả con. Đặc biệt, ngoài cá ra thì đôi khi nhiều quán ăn ở Tứ Xuyên còn sử dụng nguyên liệu thịt lợn, thịt bò để thay thế.
Mặc dù Shuizhu Yu đã được công nhận là món ngon nổi tiếng trong nhiều năm qua ở Tứ Xuyên nói riêng và Trung Quốc nói chung, thế nhưng món ăn này có thể du khách sẽ “phải khóc thét” khi nếm thử. Nó cay đến nỗi, nhiều người kháo nhau rằng, chỉ cần ăn được món Shuizhu Yu, thì việc thưởng thức tất cả các món cay khác của Trung Quốc sẽ chẳng còn vấn đề gì nữa.
Đậu phụ Mapo (Mapo Tofu)
Đậu phụ Mapo (đậu phụ Ma Bà) là một trong những món ăn nổi tiếng của Tứ Xuyên đã được lưu truyền cách đây hàng trăm năm. Mapo là cái tên được lấy theo người sáng lập ra món ăn. Chuyện kể rằng, vào thời nhà Thanh ở Trung Quốc có một cặp vợ chồng nọ mở quán bán thức ăn. Và một trong những món đặc sản của quán chính là đậu phụ sốt cay mà ai ghé quán cũng muốn một lần nếm thử. Lúc này, người vợ cũng là đầu bếp chính của nhà hàng nhưng không biết do nguyên nhân gì mà mặt bà có rất nhiều mụn rỗ nên mọi người quen gọi là Mapo (“ma” trong tiếng Trung có nghĩa là mụn rỗ, “po” có nghĩa là người đàn bà). Dần dần, cái tên mới này cũng gắn liền với món ăn mà bà làm ra, ai cũng quen gọi là đậu phụ Mapo và tương truyền cho đến ngày nay.
Nguyên liệu chính làm nên món đậu phụ Mapo không thể bỏ qua đậu phụ non Tứ Xuyên. Miếng đậu phụ trắng sau khi qua nhiều công đoạn chế biến từ đậu nành nên rất mềm mịn và thơm. Đậu phụ trắng được cắt ra thành từng miếng vuông nhỏ rồi xào chung với thịt băm nhỏ. Thịt ở đây có thể là thịt lợn hay bò đều được. Ngoài ra, một gia vị không thể thiếu là tương đậu Tứ Xuyên, một loại tương được ủ lên men trong thời gian dài. Chính loại tương này đã khiến cho món đậu phụ Tứ Xuyên có hương vị đặc trưng riêng và rất khác biệt.

Đặc biệt, trong món đậu phụ Mapo không thể thiếu đi các gia vị cay đặc trưng. Để làm nên món đậu phụ Mapo đúng cách, người ta phải sử dụng rất nhiều ớt và tiêu nên món ăn sau khi chế biến xong thì dậy mùi cay nồng rất hấp dẫn. Đặc biệt, đậu phụ trắng lại được cho nhiều ớt đỏ, hai màu sắc tương phản nhau càng khiến cho món đậu phụ Mapo thêm nổi bật và đẹp mắt hơn.
Mặc dù được làm từ đậu phụ trắng khá nhạt nhẽo nhưng do món ăn này kết hợp hài hòa các nguyên liệu khác như thịt băm và nhiều loại gia vị cay nồng nên không chỉ vô cùng hấp dẫn mà hương vị món ăn còn rất tinh tế. Đậu phụ mềm và có vị hơi beo béo kết hợp với vị ngọt của thịt, vị cay của ớt tiêu lại thêm vị chua, hăng của đậu tương khiến món đậu phụ Mapo rất dễ đi vào lòng người và làm hài lòng mọi thực khách mới nếm qua lần đầu tiên.
Gà xào ớt đậu phộng (Gongbao Jiding)
Gongbao Jiding rất được nhiều người Tứ Xuyên yêu thích. Món ăn hấp dẫn này gồm gà chặt thành miếng nhỏ nấu với ớt, đậu phộng nên có vị cay đặc trưng. Thêm một chút nước sốt vị ngọt và chua nhẹ, chút tiêu, món ăn này sẽ làm hài lòng hầu hết các khẩu vị.

Món Gongbao Jiding cũng rất được ưa chuộng tại các nhà hàng của người Hoa trên thế giới. Hiện nay, ngoài thịt gà, người ta còn sáng tạo ra nhiều món ăn bằng các loại thịt khác như: thịt heo, thịt bò và thậm chí cả các loại hải sản, tuy nhiên, món ăn với nguyên liệu thịt gà vẫn luôn được nhiều người yêu thích nhất.
Gà Mala

Món gà Mala với màu đỏ ấn tượng khi phần thịt gà ướp cùng ớt, tiêu Tứ Xuyên. Nhưng điểm đặc biệt của món ăn này chính là dù ướp với ớt nhưng phần thịt gà lại không quá cay, rất vừa ăn và tạo cảm giác ngon miệng.
Gà nguội với nước sốt cay (Liang Ban Ji)
Liang Ban Ji là một món ăn hòa quyện giữa lạnh và nóng. Món ăn nổi tiếng này được chế biến từ thịt gà luộc được tẩm gia vị cay, rất đơn giản nhưng lại vô cùng hấp dẫn.

Không có công thức cố định, gà thường được chặt nhỏ và một loại nước sốt đặc biệt gồm giấm, đường, nước tương, dầu ớt, dầu vừng và rắc lên tiêu Tứ Xuyên. Đậu phộng rang hoặc hạt vừng và hành lá cắt lát được thêm vào như là bước trang trí cuối cùng.
Lưỡi và lòng bò (Fu Qi Fei Pian)

Đây là một món ăn lạnh với thịt bò, lòng, gân, sách bò trộn với nước sốt cay. Món ăn này kèm rau mùi, lạc, vừng ở trên. Cặp vợ chồng phát minh ra món ăn này được cho rằng đã có được một cuộc hôn nhân hài hòa nên món ăn còn được đặt tên là “miếng phổi vợ chồng” dịch đúng nghĩa theo tiếng Trung Quốc.
Thịt heo nấu hai lần (Hui Guo Rou)

Theo nghĩa đen được gọi là “thịt quay lại nồi”, món ăn được đặt tên như vậy vì những miếng thịt ba chỉ béo ngậy (người Trung Quốc coi thịt ba chỉ có hương vị ngon hơn thịt nạc) lần đầu tiên được luộc lên, sau đó đem chiên trong chảo với các loại gia vị và tỏi tây. Đây là một món ăn Tứ Xuyên ít cay và khiến cho thịt có hương vị ngon ngọt. Không còn gì tuyệt vời bằng khi thưởng thức những miếng thịt thơm ngon này kèm với cơm trắng và có lẽ là thêm một ít nước súp, một bữa ăn hấp dẫn đã hoàn tất!
Vịt hun khói trà (Zhang Cha Ya)

Người đầu bếp Tứ Xuyên cần thời gian vài ngày để hoàn thành món Zhang Cha Ya. Con vịt sẽ được ướp và hun khói bằng lá trà để hấp thụ những hương vị tươi mới. Sau đó là công đoạn hấp và chiên giòn nhưng không quá lâu. Nếu du khách muốn đổi khẩu vị các món ăn Tứ Xuyên cay nồng sang đồ ít gia vị hơn thì Zhang Cha Ya sẽ là một sự lựa chọn tuyệt vời.
Mì nước ngọt (Tianshui Mian)
Mì là một món ăn phổ biến trong ẩm thực phương Đông từ Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc cho tới Nhật Bản. Món mì được thưởng thức nóng hay lạnh theo kiểu mì nước, mì khô, mì trộn sốt. Hầu hết những món này đều có hương vị mặn mà và ăn như món chính trong ngày. Tuy nhiên, du khách sẽ có cơ hội thưởng thức một món mì có hương vị vô cùng độc đáo tại Tứ Xuyên. Món ăn này được người dân Tứ Xuyên gọi là “Tianshui Mian” – mì nước ngọt.
Món mì có vị ngọt này bao gồm phần mì tươi được làm bằng tay, đường, nước sốt và một chút thịt hay topping ăn kèm để tăng hương vị. Khi dọn lên bát, người đầu bếp có chan thêm chút dầu ớt đỏ cay nồng. Hương vị ngọt cay là một trong những vị mà người dân địa phương vô cùng yêu thích.

Sợi mì trong bát Tianshui được làm bằng bột mì trắng và một chút muối. Khi được nhào cho hòa quyện thì khối bột được cán dẹt và cắt thành sợi bản to. Thành phẩm sau khi nấu lên sẽ có kết cấu mềm, dai đã miệng. Phần sốt trong món ăn này không đỏ tươi như các món ăn mà du khách thường thấy trong ẩm thực Tứ Xuyên. Nó thường có màu nâu hoặc đen nhưng vị cay nồng thì không thể đùa được.
Chính cách pha chế độc đáo đã làm nên màu sắc khác biệt cho phần nước sốt này. Người đầu bếp sử dụng nước tương hòa quyện với dầu vừng, hạt tiêu đen, đường nâu hoặc đường trắng để tạo hương vị. Bên cạnh đó, họ sẽ cho thêm bột quế, lá nguyệt quế để tạo nên một hương vị nồng nàn và có phần hơi đăng đắng đặc trưng.
Trong mỗi cửa hàng, du khách sẽ thấy người bán nhanh nhẹn liên tay múc mì, topping, nước sốt và dầu ớt vào tô để phục vụ thực khách. Du khách sẽ thấy những khay nguyên liệu đầy ăm ắp nhanh chóng vơi đi với tốc độ phục vụ liên hoàn. Tại đó, người bán hàng sẽ cho du khách lựa chọn những loại sốt với độ cay khác nhau, những topping khác nhau để phù hợp với khẩu vị.
Mì Dan Dan (Dan Dan Mian)
Vào những năm 1841, một người bán hàng rong tên Chen Baobao đã chế biến ra món mì này. Hương vị thơm ngon của nó không chỉ thu hút dân địa phương mà những người ở các vùng lân cận cũng ghé Tứ Xuyên để ăn thử.

Một tô mì Dan Dan thơm ngon sẽ có thịt heo hoặc thịt bò băm nhỏ, cải thìa luộc, hạt tiêu, sa tế, bột mè, hành lá, lá hẹ nước tương và tất nhiên không thể thiếu ớt. Ở một số nơi, các gia vị có thể được cho vào phía dưới do đó hãy khuấy tô mì để thưởng thức hương vị đầy đủ của món mì Dan Dan.
Trên các bàn tiệc ở Tứ Xuyên, mì Dan Dan thường được phục vụ như một món ăn khai vị. Bảo đảm món ăn đặc trưng của ẩm thực Tứ Xuyên này phải khiến du khách “ngây ngất” khi thưởng thức.
Mì Liángfěn
Mì Liángfěn là một món ăn vặt phổ biến của người Tứ Xuyên được rất nhiều thực khách yêu thích. Món mì Liángfěn có phần sợi mì khá giống với phiên bản miến của người Việt Nam. Từng sợi mì ấy có màu trong suốt được làm từ tinh bột đậu hà lan, khoai lang hay đậu xanh. Chính vì thế, nó có kết cấu mềm và dai nên cho cảm giác nhai vô cùng đã miệng.

Đến với Tứ Xuyên, mỗi cửa hàng bán mì sẽ có phần nước sốt đặc trưng tạo nên thương hiệu cho mình. Tuy nhiên, điểm chung của món ăn này là phần sốt ớt đỏ cay nồng đi kèm với bột ớt và một lượng muối tỏi “hào phóng”. Tại một số nơi, thực khách có thể yêu cầu gia giảm các loại gia vị và nước sốt để phù hợp với khẩu vị. Bên cạnh nước sốt cay đặc trưng, thực khách có thể tìm thấy cả phiên bản khác được ăn kèm với nước tương đậu.
Món ăn này thường bán chạy vô cùng trong những ngày hè. Bởi lẽ, món ăn này giúp người dân Tứ Xuyên cảm thấy sảng khoái và dễ nuốt trong những ngày hè oi nóng tại nơi đây.
Mì Choushou

Nếu du khách đặt chân đến Thành Đô – thủ phủ của tỉnh Tứ Xuyên trong thời tiết lạnh thì một tô mì cay Choushou sẽ là một món ăn nhẹ hoàn hảo dành cho du khách. Hoành thánh chính là điểm nhấn chủ đạo của món ăn này. Vỏ hoành thánh được cán mỏng như tờ giấy, sau đó nhồi thịt heo băm nhỏ và gói lại. Vì nước mì được hầm từ thịt heo, thịt gà và thịt vịt nên rất đậm đà và thơm ngon.
Rau xanh theo mùa (Shi Ling Shucai)
Các món ăn cay cay Tứ Xuyên thường được mọi người chú ý đến nhưng bữa ăn sẽ không hoàn chỉnh nếu thiếu đi các món ăn nhẹ – đặc biệt là rau theo mùa.

Tỉnh Tứ Xuyên từ lâu đã nổi tiếng là một vùng đất màu mỡ trong sự phong phú tuyệt vời của sản phẩm tươi sạch. Ví dụ như cải dầu hoặc cải xoong Trung Quốc, một loại rau trộn salad có vị chua đặc biệt.
Cà tím vị cá (Yu Xiang Qie Zi)

Món cà tím vị cá có thể khiến cho người không thích ăn cà tím trở nên yêu thích loại thực phẩm này, thậm chí có thể gây “nghiện”. Ẩm thực Trung Hoa có rất nhiều cách chế biến cà tím, tạo nên một món ăn ngon tuyệt mà du khách chắc chắn phải thay đổi những định kiến của mình. Ở vùng Tứ Xuyên, món ăn hấp dẫn này được làm từ ớt ngâm chua, xốt chua ngọt vị cá nấu cùng cà tím.
Sủi cảo (Zhong Shui Jiao)

Thành Đô – thủ phủ của Tứ Xuyên, nổi tiếng với rất nhiều món ăn vặt, điển hình như Sủi cảo (Zhong shui jiao). Món Sủi cảo ở đây là loại sủi cảo nhỏ nhân thịt heo chấm đẫm trong nước tương ngọt, tỏi nghiền và dầu ớt. Món ăn này vốn được đặt theo tên của một người bán hàng rong và nó cũng là một trong các món ăn nhẹ nổi tiếng nhất ở Thành Đô.
Mala Liangfen

Đây là món ăn nhẹ cực kỳ nổi tiếng ở tỉnh Tứ Xuyên bởi cách chế biến đặc biệt với thạch đậu xanh ăn kèm với nước sa tế cay.
Khi đặt chân tới Tứ Xuyên trong hành trình du lịch Trung Quốc, du khách hãy nhớ thưởng thức qua các món ăn thơm ngon vừa được chúng tôi giới thiệu trên đây nhé! Nhâm nhi những món ăn tại mảnh đất này, du khách sẽ cảm nhận được hương vị bùng nổ trong miệng.